|
|
|
|
LEKTURA
|
|
WYSZUKIWARKA
KSIĄŻEK
|
PORÓWNYWARKA
|
|
 Uniwersalizacja
systemów controllingu
dr hab. Stanisław Marciniak
Instytut Organizacji Systemów Produkcyjnych
Politechnika Warszawska
1.Cel uniwersalizacji
systemów controllingu
W ostatnich latach w wielu polskich przedsiębiorstwach podjęto
próby wykorzystania controllingu do optymalizacji
procesów decyzyjnych. Zostały zbudowane
systemy o bardzo zróżnicowanym zakresie, polu oraz
horyzoncie czasowym. W różny sposób były
rozwiązywane również kwestie natury organizacyjnej oraz
zabezpieczenia informacyjnego, w konsekwencji czego w praktyce można
się spotkać z instrumentami
(narzędziami)¹, w projektowaniu których nie były
przestrzegane podstawowe zasady (procedury) teoretyczne.
Aby uniknąć wymienionych
mankamentów, których następstwem jest
zmniejszenie przydatności praktycznej controllingu, należy przestrzegać
pewnych przyjętych powszechnie zasad projektowania
instrumentów służących w procesie zarządzania.
Jedna z podstawowych zasad teoretycznych
bardzo przydatnych w zarządzaniu określa się często w literaturze
przedmiotu pojęciem uniwersalizacji.
Zrozumieniu tego terminu w problematyce controllingu powinien
pomóc niniejszy referat.
2. Procedura
uniwersalizacji systemów controlingu
Aby można było mówić o uniwersalnym systemie
controllingu, powinien on być poddany procedurze
uniwersalizacji.
Procedura uniwersalizacji
systemów controllingu polega na:
a) przyjęciu
identycznych w sensie ideowym procedur dla różnych jego
rodzajów,
b) opracowaniu unifikacji w przekroju
operacyjnym oraz strategicznym.
Ad a) Przyjęciu identycznych w sensie ideowym procedur niezbędnych dla
zaprojektowanego , wdrożonego i wykorzystywanego systemu controllingu
polega na przestrzeganiu zasady 4 podstawowych procedur:
- „0” –
dotyczy budowy bazy controllingu,
- „1” – dotyczy
zabezpieczenia organizacyjno-informacyjnego systemu controllingu w
strukturach organizacyjnych przedsiębiorstwa,
- „2’ –
dotyczy określenia poziomu dopuszczalnych odchyleń dla
wskaźników wykorzystywanych w systemie controllingu,
- „3” –
dotyczy zakresu oraz sposobu wykorzystania systemu controllingu (zasady
obliczania i analizy odchyleń od mierników bazowych).
Ad b) Opracowanie unifikacji w przekroju operacyjnym
oraz strategicznym oznacza identyfikację
zasad, struktur oraz funkcjonowania systemów controllingu z
punktu widzenia jednego kryterium klasyfikacyjnego, jakim jest horyzont
czasu i związana nim funkcja zarządzania
(strategiczna lub operacyjna). Wówczas systemy controllingu
strategiczny i operacyjny są jednoznacznie spójne w ramach
dwóch wyróżnianych klas.
3. Uniwersalny
system controllingu i jego rodzaje
Zajmując się badaniem systemów controllingu należy zdawać
sobie sprawę z bardzo szerokich możliwości ich zastosowania. Może to
mieć miejsce w zarządzaniu przedsiębiorstwem w dziedzinie
finansów, organizacji, techniki, ekonomii, ochrony
środowiska itp.
System controllingu może obejmować całe przedsiębiorstwo, jego wybraną
część, jak również bardziej złożony podmiot gospodarczy lub
wybrana jednostkę terytorialną (gminę, powiat, województwo)
w wybranym przekroju przedmiotowym np. ochrony środowiska, ochrona
zdrowia itp.
System controllingu, który może być zastosowany w bardzo
szerokim oraz różnorodnym polu oraz zakresie nazywamy uniwersalnym.
System taki musi się charakteryzować odpowiednimi cechami. Zaliczamy do
nich:
a) możliwość strukturalizacji,
b) elastyczność podmiotową i przedmiotową,
c) pełną adaptacyjność czasową,
d) odpowiednią dostępność do informacji.
Wśród uniwersalnych systemów controllingu możemy
wyróżnić takie same rodzaje jak wśród klasycznych
systemów controllingu.
Klasyfikacja jest więc trzykryterialna,
z punktu widzenia horyzontu czasu, zakresu oraz celu działania.
Kryterium horyzontu czasu
(różna funkcja zarządzania) pozwala na
wyróżnienie controllingu strategicznego i operacyjnego.
Kryterium zakresu pozwala
na wyróżnienie controllingu finansowego,
contollingu produkcyjno-finansowy oraz controllingu
kompleksowego, zaś kryterium celu działania pozwala na
wyróżnienie controllingu wyników oraz
controllingu struktur.
4. Etapy
projektowania uniwersalnych systemów controllingu
Po przedstawieniu rodzajów uniwersalnych systemów
controllingu można zastanowić się nad zasadami projektowania takich
systemów. Zaproponowany proces projektowania składa się z
głównych dziewięciu etapów. Są nimi:
1. określenie bazy
porównawczej,
2. zbudowanie systemu dostępu do
właściwej informacji (budowa struktur organizacyjnych i
przyporządkowania funkcji udrażniających przepływ informacji),
3. przyjęcie mierników
kontrolnych oraz hierarchizacja ich ważności,
4. określenie dopuszczalnych wielkości
odchyleń dla poszczególnych mierników kontrolnych
(zależne od specyfiki miernika i podmiotu gospodarczego, stanu podmiotu
gospodarczego oraz zachowania się otoczenia),
5. określenie zasad i sposobów
podejmowania decyzji akceptujących, korygujących oraz zmieniających
sposób funkcjonowania podmiotu gospodarczego, a także
określenie warunków zmian przyjętej bazy (wzorca)
controllingu,
6. przyjęcie reguł organizacyjnych
wspomagających działanie systemu controllingu – odpowiednie
struktury organizacyjne, funkcje, sposób rozliczania z zadań
itp.,
7. dynamizacja struktur systemu
dokonywana poprzez właściwe powiązania działania systemu w czasie,
8. symulacja funkcjonowania systemu
controllingu (możliwość analizy symulacyjnej kilku wariantów
rozwiązania projektowego),
9. wybór i przyjęcie danego
wariantu rozwiązania projektowego systemu controlligu.
5. Możliwości i wykorzystania
uniwersalnych systemów controllingu
Możliwości i wykorzystania uniwersalnych systemów
controllingu zależą od wielu czynników. Czynniki te mają
zarówno charakter wewnętrzny jak i zewnętrzny.
Do czynników wewnętrznych
determinujących możliwości wykorzystania możemy zaliczyć:
1. cel, jaki został postawiony przed
projektantem systemu,
2. specyfikę podmiotu gospodarczego
(finansową, organizacyjną, techniczną) dla którego
projektujemy system,
3. dziedzinę (dziedziny),
które obejmuje controlling,
4. okres obejmowany przez system,
5. dostępność właściwej informacji z
punktu widzenia systemu informacyjnego podmiotu gospodarczego.
¹
W swojej książce H.J. Vollmuth określa controlling jako
ponadfunkcyjny instrument zarządzania, który powinien
wspierać dyrekcję
przedsiębiorstwa i pracowników zarządu przy podejmowaniu
decyzji.
H.J. Vollmuth „Controlling”. Planowanie, kontrola,
kierowanie” Wyd.Placet Warszawa 1998.
Bibliografia
1. M. Dobija „Rachunkowość
zarządcza z controllingiem” PWN, Warszawa 1997r.
2. St. Marciniak „Projektowanie
systemów controllingu„ Konferencja naukowa
„Zarządzanie w gospodarce rynkowej”. PAN-AGH
Kraków 1996r.
3. St. Marciniak, Z. Żmijewski
„Projekt systemu controllingu w Warszawskich Zakładach
Mechanicznych PZL-WZM Warszawa”, Ekonomika i Organizacja
Przedsiębiorstw 2/96.
4. St. Marciniak „Controlling
jako narzędzie zarządzania średnim przedsiębiorstwem „
Konferencja Naukowa „Zarządzanie średnimi i małymi
przedsiębiorstwami”. WPŁ Łódź 1996r.
5. H.J. Vollmuth ”Controlling.
Planowanie, kontrola, kierowanie” Wydawnictwo Placet.
Warszawa 1998r.
6. H.J. Vollmuth „Controlling.
Instrumenty od A do Z” Wydawnictwo Placet Warszawa 1997r.
Artykuł jet fragmentem publikacji:
Controlling w praktyce zarządzania
IV Międzynarodowy Kongres Controllingu,
Red. dr H. Błoch, Eurocon Katowice 1998 r.
Informacje o nowych
artykułach bezpłatnie na Twój e-mail
|
| »zapisz
się« |
|
