Planowanie operacyjne i strategiczne

Planowanie to proces wspierający podejmowanie decyzji dotyczących przyszłości. Decyzje planistyczne opierają się na wyborze pomiędzy różnymi możliwościami poszukiwania, tworzenia i wykorzystywania potencjału osiągania zysku. Patrząc przez pryzmat podziału controllingu na strategiczny i operacyjny wyróżniamy:

Plany strategiczne

są nadrzędne w stosunku do planów operacyjnych;

zakresem obejmują podstawowe aspekty rozwoju;

celem planu jest realizacja misji przedsiębiorstwa;

cechują się dużą liczbą zmiennych i agregacją danych, twórczym charakterem i długim horyzontem planowania.

Plany operacyjne

mają charakter planów wykonawczych w stosunku do planów strategicznych;

cele planów są pośrednie w stosunku do celów strategicznych;

zakresem obejmują pojedyncze zdarzenia lub działania;

echują się małą liczbą zmiennych i agregacją danych, bilansującym i odtwórczym charakterem, krótkim horyzontem planowania.

Plan dyspozycyjny

Plan dyspozycyjny natomiast jest zespołem decyzji wprowadzających doraźne korekty w szczegółowych programach działania określonych przez plany operatywne.

Korekty te mają dotyczyć działań jakie należy podjąć w związku ze zmianami, które nie były ujęte w planie opracyjnym (gdy kierownictwo nie przewidziało pewnych sytuacji ), w celu usunięcia przeszkód zagrażających realizacji planowanych celów.

Plan dyspozycyjny ma wiec być drogą do realizacji wcześniej wytyczonych celów, a nie zmianą samych celów, dlatego należy go traktować jako uzupełnienie i uaktualnienie planu operacyjnego.Jego realizacja jest wprowadzaniem koniecznych zmian w związku ze zderzeniem się planu operacyjnego z rzeczywistością . Kierownicy jednostek organizacyjnych ( centrów odpowiedzialności) w trakcie ustalania planów operacyjnych, nie są wstanie dokładnie przewidzieć rozwoju wydarzeń, dlatego dopiero w trakcie realizacji planu operatywnego, gdy sporządzane są okresowe oceny realizacji planów, można wprowadzić zmiany niezbędne do realizacji wcześniej wytyczonych celów.

Planowanie a prognozowanie

Planowanie jest jednym z podstawowych instrumentów zarządzania dostarczającym: - możliwości systematycznej analizy barier i szans działania stojących przed firmą, - możliwości robienia błędów na papierze, - alternatyw działania, - szanse na wszechstronne rozeznanie skutków przygotowywanych decyzji, - procedur umożliwiających refleksję nad podjętymi i zrealizowanymi celami.

Cele planowania

wczesne rozpoznawanie problemów

osiąganie celów przez przedsiębiorstwo

stosowania właściwych środków i podejmowania uzgodnionych działań

Wszystkie zalety planów ujawniają się jednak dopiero wówczas gdy są one tworzone przy udziale kierowników, ponieważ to ich wiedza i znajomość procesów jest gwarancją wiarygodności planu, a ich przekonaniem o możliwości przeprowadzenia planowanych procesów, miarą wykonalności planów. Plany są projektami decyzji proponowanymi przez kierowników, które mają prowadzić do wyznaczonych im, przez zarząd celów.

Składnikami współczesnego system planowania, opartego na logice polegającej na poszukiwaniu rozwiązań godzących interesy rynku z interesem firmy w ciągle zmieniających się warunkach są: - plan strategiczny, - plan operacyjny, - plan dyspozycyjny.

Wspólna wszystkim rodzajom planów jest ich kreatywność, gdyż plan jest rejestracją woli kierownictwa dotyczącej przeprowadzenia konkretnych działań, jest zapisem świadomego ustalania celów działalności gospodarczej firmy, przedsięwzięć oraz alokacji niezbędnych do ich realizacji czynników produkcji.

Pomiędzy planem a prognozą jest więc taka różnica, że plan nie jest zwykłą projekcją przyszłości, gdyż zawiera informacje nie tylko o tym co kierownictwo musi robić, ale również o tym co chce robić, natomiast prognoza obejmuje tylko bieg zdarzeń na które nie ma ono wpływu, biorąc za punkt odniesienia zdarzenia z przeszłości.

Autor: Patycja Błoch
Lit.: Dostępna u autora
e-mail